Geldt NEN 7510 voor thuiszorgorganisaties?

Ja, NEN 7510 geldt voor thuiszorgorganisaties. De norm is van toepassing op alle organisaties die patiëntgegevens verwerken binnen de Nederlandse gezondheidszorg, en thuiszorg valt daar expliciet onder. Of je nu een kleine wijkverpleegkundige praktijk runt of een grote thuiszorgaanbieder bent, de verplichting om patiëntinformatie zorgvuldig te beveiligen geldt voor iedereen in de zorgketen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over NEN 7510, specifiek voor thuiszorgorganisaties.

Voor welke zorginstellingen is NEN 7510 verplicht?

NEN 7510 is verplicht voor alle organisaties in Nederland die patiëntgegevens verwerken of beheren. Dat omvat ziekenhuizen, huisartsenpraktijken, apotheken, ggz-instellingen, verpleeghuizen én thuiszorgorganisaties. De norm geldt dus voor elke zorgaanbieder die werkt met elektronische patiëntdossiers of andere digitale gezondheidsinformatie.

De verplichting vloeit voort uit meerdere bronnen. Ten eerste schrijft de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz) voor dat zorgaanbieders passende technische en organisatorische maatregelen treffen voor informatiebeveiliging. NEN 7510 geldt daarbij als de erkende standaard voor wat “passend” betekent in de zorgsector. Ten tweede stellen zorgverzekeraars en opdrachtgevers steeds vaker NEN 7510-certificering als eis bij aanbestedingen en contracten.

Voor thuiszorgorganisaties is de verplichting extra relevant omdat medewerkers vaak werken vanuit wisselende locaties, via mobiele apparaten en met toegang tot gevoelige dossiers op afstand. Die gedistribueerde werkwijze vergroot het risico op datalekken en maakt een goed informatiebeveiligingsmanagementsysteem (ISMS) onmisbaar. Meer over de NEN 7510 certificering lees je op onze expertisepagina.

Welke patiëntgegevens verwerken thuiszorgorganisaties precies?

Thuiszorgorganisaties verwerken een breed scala aan bijzondere persoonsgegevens. Het gaat om medische dossiers, zorgplannen, medicatieoverzichten, rapportages van zorgverleners, contactgegevens van cliënten en hun naasten, en financiële zorggegevens zoals declaraties bij zorgverzekeraars. Al deze gegevens vallen onder de strengste categorie van privacywetgeving.

Wat thuiszorg onderscheidt van andere zorgvormen, is de manier waarop deze gegevens worden gebruikt. Medewerkers raadplegen dossiers onderweg via tablets of smartphones, maken aantekeningen direct na een huisbezoek en delen informatie met huisartsen, specialisten en andere betrokken zorgverleners. Dat maakt de gegevensstroom complex en de beveiligingsuitdaging groter dan in een vaste klinische omgeving.

Naast de directe patiëntgegevens verwerken thuiszorgorganisaties ook planningsdata, roosters en personeelsgegevens die indirect aan cliëntinformatie zijn gekoppeld. NEN 7510 vraagt van organisaties dat zij al deze informatiestromen in kaart brengen, risico’s beoordelen en passende beveiligingsmaatregelen treffen. De aanverwante norm NEN 7513 regelt specifiek de logging van acties op elektronische patiëntdossiers, zodat altijd herleidbaar is wie toegang heeft gehad tot welk dossier en welke handelingen zijn verricht.

Wat zijn de gevolgen van niet voldoen aan NEN 7510?

Thuiszorgorganisaties die niet voldoen aan NEN 7510 lopen meerdere serieuze risico’s. De Autoriteit Persoonsgegevens kan bij een datalek of onvoldoende beveiliging een boete opleggen op grond van de AVG. Daarnaast kunnen zorgverzekeraars en gemeenten de samenwerking beëindigen als een organisatie niet kan aantonen dat zij patiëntgegevens adequaat beschermt.

De praktische gevolgen gaan verder dan boetes en contractverlies. Een beveiligingsincident waarbij patiëntgegevens op straat komen te liggen, beschadigt het vertrouwen van cliënten en verwijzers ernstig. In de thuiszorg, waar de relatie met de cliënt centraal staat, kan reputatieschade direct leiden tot minder aanmeldingen en het vertrek van medewerkers.

Ook intern zijn de gevolgen merkbaar. Zonder een functionerend ISMS ontbreekt het overzicht over wie toegang heeft tot welke informatie, zijn procedures bij incidenten onduidelijk en is het moeilijk om snel en adequaat te reageren op een datalek. De meldplicht datalekken verplicht organisaties om een inbreuk binnen 72 uur te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens, iets wat zonder goede procedures vrijwel onmogelijk op tijd lukt.

Hoe verschilt NEN 7510 van ISO 27001 voor thuiszorg?

NEN 7510 is de Nederlandse zorgspecifieke norm voor informatiebeveiliging, terwijl ISO 27001 de internationale generieke norm is. NEN 7510-1 is inhoudelijk gebaseerd op ISO 27001 en bevat dezelfde structuur voor een informatiebeveiligingsmanagementsysteem. Het verschil zit in NEN 7510-2, dat aanvullende zorgspecifieke beheersmaatregelen bevat die in ISO 27001 ontbreken.

Voor thuiszorgorganisaties betekent dit concreet dat NEN 7510 verder gaat dan ISO 27001 op punten die direct relevant zijn voor de zorg, zoals de beveiliging van elektronische patiëntdossiers, de toegangsrechten van zorgverleners en de eisen rondom gegevensuitwisseling in de zorgketen. De aanverwante norm NEN 7512 richt zich specifiek op de vertrouwensbasis voor elektronische gegevensuitwisseling tussen zorgverleners, zorginstellingen, patiënten en zorgverzekeraars.

Een praktisch voordeel voor organisaties die beide certificaten overwegen: het certificatieschema voor NEN 7510 is zo ingericht dat organisaties die zowel een NEN 7510-certificaat als een ISO 27001 certificaat nastreven, niet worden geconfronteerd met dubbele auditlasten. De audits worden gecombineerd uitgevoerd, wat tijd en kosten bespaart. Op 16 december 2024 is de herziene NEN 7510:2024 gepubliceerd, afgestemd op ISO/IEC 27001:2022 en ISO/IEC 27002:2022, waardoor de aansluiting tussen beide normen nog sterker is geworden.

Hoe start een thuiszorgorganisatie met NEN 7510-implementatie?

Een thuiszorgorganisatie start de NEN 7510-implementatie met een nulmeting: breng in kaart welke informatie je verwerkt, hoe die stroomt en welke beveiligingsmaatregelen al aanwezig zijn. Vanuit die analyse stel je een risicobeoordelingsplan op en bepaal je welke maatregelen prioriteit hebben. Dat vormt de basis voor het opbouwen van een volledig ISMS.

Het implementatiepad bestaat in de praktijk uit een aantal herkenbare stappen:

• Nulmeting en scope bepalen: Wat valt binnen het ISMS en welke processen zijn het meest risicovol?
• Risicoanalyse uitvoeren: Identificeer bedreigingen, kwetsbaarheden en de potentiële impact op patiëntgegevens.
• Verklaring van Toepasselijkheid opstellen: Bepaal welke beheersmaatregelen uit NEN 7510-2 van toepassing zijn en motiveer keuzes.
• Beleid en procedures implementeren: Stel toegangsbeleid, incidentprocedures en bewustwordingsprogramma’s op voor medewerkers.
• Interne audit uitvoeren: Toets of het ISMS functioneert zoals bedoeld en leg bevindingen vast.
• Management review houden: Bespreek resultaten op directieniveau en stel verbeteracties vast.
• Certificeringsaudit plannen: Organisaties die al gecertificeerd zijn onder de vorige versie, moeten vóór 20 februari 2027 een overgangsaudit afronden.

De normen NEN 7510-1 en NEN 7510-2 zijn kosteloos beschikbaar via het NEN Connect-platform, dankzij een overeenkomst tussen het ministerie van VWS en NEN. Hetzelfde geldt voor NEN 7512 en NEN 7513. NEN biedt ook een gratis e-learning als introductie, een compliance tool en een risicotool om de implementatie te ondersteunen.

Hoe Diks Process Support helpt met NEN 7510 voor thuiszorg

Wij begeleiden thuiszorgorganisaties van de eerste nulmeting tot en met de succesvolle certificeringsaudit. Onze aanpak is praktisch en stapsgewijs: we werken samen met jouw team, sluiten aan op de werkprocessen die al bestaan en zorgen dat NEN 7510 geen papieren tijger wordt, maar echt werkt in de dagelijkse praktijk.

Wat wij voor jouw thuiszorgorganisatie doen:

• Uitvoeren van een nulmeting en risicoanalyse specifiek voor de thuiszorgcontext
• Opstellen of actualiseren van de Verklaring van Toepasselijkheid
• Ontwikkelen van beleid, procedures en bewustwordingsprogramma’s voor medewerkers
• Begeleiden van interne audits en management reviews
• Ondersteunen bij de overgang naar NEN 7510:2024 als je al gecertificeerd bent
• Combinatietrajecten opzetten als je ook ISO 27001 of andere normen nastreeft

Wil je weten waar jouw organisatie nu staat en wat er nodig is om NEN 7510-gecertificeerd te worden? Neem contact op en we kijken samen wat de beste aanpak is voor jouw situatie.

Gerelateerde artikelen

• Is NEN 7510 verplicht in de zorg?
• Ik ben al NEN 7510 gecertificeerd, wat moet ik nu doen voor de nieuwe versie?
• Welke documenten heb je nodig voor SCL?
• Welke training is nodig voor SCL implementatie?
• Hoe zet je een nulmeting op voor ISO 9001?
• Wat zijn de meest gestelde vragen over SCL door opdrachtgevers?
• Welke indicatoren gebruik je voor veiligheidscultuur bij SCL?
• Wat kost ISO 27001-implementatie?
• Wat gebeurt er als een interim expert tussentijds stopt?
• Hoe lang duurt een gemiddelde interim opdracht?