Geldt NEN 7510 voor huisartsen?

NEN 7510 geldt in principe voor alle zorgaanbieders in Nederland die patiëntgegevens digitaal verwerken, en dat geldt dus ook voor huisartsen. De norm stelt eisen aan de beveiliging van medische informatie en is direct verbonden aan wettelijke verplichtingen zoals de AVG en de Wabvpz. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over NEN 7510 voor huisartsenpraktijken.

Voor welke zorgverleners is NEN 7510 verplicht?

NEN 7510 is van toepassing op alle organisaties in de Nederlandse zorgsector die patiëntgegevens verwerken, opslaan of uitwisselen. Dat omvat ziekenhuizen, apotheken, GGZ-instellingen, thuiszorgorganisaties én huisartsenpraktijken. De norm maakt geen onderscheid op basis van de omvang van de organisatie: ook een solopraktijk valt binnen de reikwijdte.

De verplichting vloeit voort uit meerdere bronnen. De Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz) verplicht zorgaanbieders om adequate technische en organisatorische maatregelen te treffen voor de beveiliging van medische gegevens. NEN 7510 geldt daarbij als de erkende norm om aan die verplichting invulling te geven. Wie werkt volgens NEN 7510 voor de zorg, toont aan dat informatiebeveiliging structureel is geregeld.

Daarnaast speelt de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) een rol. Deze wet stimuleert gestandaardiseerde digitale uitwisseling van zorggegevens, waarbij beveiliging een randvoorwaarde is. Voor huisartsen die gebruikmaken van een huisartseninformatiesysteem (HIS) of digitaal verwijzen, is NEN 7510 daarmee een praktische noodzaak, niet alleen een formele eis.

Wat zijn de gevolgen als een huisarts niet voldoet aan NEN 7510?

Als een huisartsenpraktijk niet voldoet aan NEN 7510, loopt zij het risico op sancties vanuit de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), reputatieschade bij datalekken en verlies van vertrouwen bij patiënten. Omdat NEN 7510 invulling geeft aan de beveiligingsverplichting uit de AVG en de Wabvpz, kan niet-naleving worden beschouwd als een overtreding van die wetgeving.

De AP heeft de bevoegdheid om bij geconstateerde overtredingen boetes op te leggen. Bij een datalek waarbij blijkt dat er geen passende beveiligingsmaatregelen waren getroffen, kan dit leiden tot aanzienlijke financiële gevolgen. Patiëntgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en genieten de hoogste bescherming onder de AVG. Een huisarts draagt hiervoor als verwerkingsverantwoordelijke een zware verantwoordelijkheid.

Praktisch gezien kan een gebrek aan informatiebeveiliging ook leiden tot operationele problemen. Denk aan ransomware-aanvallen op het HIS, ongeautoriseerde toegang tot patiëntdossiers of storingen in de digitale communicatie met apothekers en specialisten. De gevolgen zijn dan niet alleen juridisch, maar raken direct de continuïteit van de zorgverlening.

Welke concrete maatregelen vraagt NEN 7510 van een huisartsenpraktijk?

NEN 7510 vraagt van een huisartsenpraktijk dat zij een informatiebeveiligingsmanagementsysteem (ISMS) inricht, risico’s identificeert en beheersmaatregelen treft op het gebied van toegangsbeveiliging, incidentbeheer, continuïteit en bewustwording. De norm is gebaseerd op ISO/IEC 27001 en bevat aanvullende zorgspecifieke maatregelen.

In de praktijk betekent dit onder andere:

• Een risicoanalyse uitvoeren op alle systemen en processen waarbij patiëntgegevens betrokken zijn
• Toegangsrechten tot het HIS inrichten op basis van het principe van minimale rechten
• Medewerkers trainen in veilig omgaan met patiëntinformatie en het herkennen van phishing
• Procedures opstellen voor het melden en afhandelen van datalekken
• Logging inrichten conform NEN 7513, zodat aantoonbaar is wie toegang heeft gehad tot een patiëntdossier
• Afspraken vastleggen met leveranciers van software en ICT-diensten (verwerkersovereenkomsten)
• Een Verklaring van Toepasselijkheid (VvT) opstellen, waarin per beheersmaatregel staat of deze van toepassing is en hoe eraan wordt voldaan

NEN 7510 werkt met een comply or explain-principe: niet elke maatregel hoeft van toepassing te zijn op een kleine huisartsenpraktijk, maar je moet per maatregel documenteren waarom je er wel of niet voor kiest en hoe de onderliggende doelstelling alsnog wordt bereikt. Dat maakt de norm flexibel toepasbaar, maar vraagt wel om een bewuste en gedocumenteerde aanpak.

Hoe verhoudt NEN 7510 zich tot de AVG voor huisartsen?

NEN 7510 en de AVG vullen elkaar aan: de AVG stelt de wettelijke verplichting om persoonsgegevens adequaat te beveiligen, en NEN 7510 geeft daar praktische invulling aan voor de zorgsector. Voor huisartsen betekent dit dat wie aantoonbaar werkt volgens NEN 7510, een sterke basis heeft om te voldoen aan de beveiligingsvereisten van de AVG.

De AVG verplicht verwerkingsverantwoordelijken, zoals huisartsen, om passende technische en organisatorische maatregelen te nemen. Wat “passend” is, wordt niet door de AVG zelf gedefinieerd. NEN 7510 vult dat in voor de zorg en biedt daarmee een erkend referentiekader. Bij een onderzoek door de AP of bij een datalek kan een huisarts aantonen dat zij de norm volgt, wat haar positie aanzienlijk versterkt.

Daarnaast sluit NEN 7510:2024 ook aan op de NIS2-richtlijn, die naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 in Nederland wordt omgezet naar de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Hoewel huisartsenpraktijken mogelijk niet direct onder de NIS2-verplichting vallen, biedt het werken volgens NEN 7510 al een stevige voorbereiding op toekomstige regelgeving. Meer weten over informatiebeveiliging in bredere zin? Bekijk ook onze pagina over informatiebeveiliging.

Moet een huisarts zich laten certificeren voor NEN 7510?

Een huisarts is wettelijk niet verplicht om een NEN 7510-certificaat te behalen. De verplichting betreft het naleven van de norm, niet het certificeren eraan. Certificering is een vrijwillige stap die aantoonbaar maakt dat de praktijk structureel voldoet aan de eisen, maar het ontbreken van een certificaat betekent niet automatisch dat je buiten de wet opereert.

Toch zijn er goede redenen om certificering te overwegen. Een certificaat geeft patiënten, ketenpartners en zorgverzekeraars een objectief bewijs dat informatiebeveiliging serieus wordt genomen. Certificering verloopt via een externe audit door een geaccrediteerde certificerende instelling, waarbij non-conformiteiten uitsluitend worden vastgesteld op basis van de eisen uit NEN 7510-1, hoofdstukken 4 tot en met 10, en de bijbehorende Annex A.

Voor huisartsenpraktijken die deel uitmaken van een groter samenwerkingsverband, zoals een gezondheidscentrum of een zorggroep, kan certificering bovendien een vereiste zijn vanuit de koepelorganisatie of vanuit contractuele afspraken met zorgverzekeraars. In dat geval is het geen keuze, maar een voorwaarde om te kunnen samenwerken.

Praktijken die nog niet gecertificeerd zijn en willen starten, kunnen de normen NEN 7510-1 en NEN 7510-2 kosteloos downloaden via het NEN Connect-platform, dankzij een overeenkomst tussen het ministerie van VWS en NEN. Dat verlaagt de drempel om te beginnen aanzienlijk.

Hoe Diks Process Support helpt met NEN 7510 voor jouw praktijk

Wij begrijpen dat informatiebeveiliging voor een huisartsenpraktijk niet het eerste is waar je aan denkt. Toch is het een onderwerp dat je niet kunt negeren. Wij helpen huisartsen en andere zorgverleners om NEN 7510 op een praktische, behapbare manier te implementeren, zonder onnodige bureaucratie.

Wat wij voor jou kunnen doen:

• Een GAP-analyse uitvoeren om te bepalen waar jouw praktijk nu staat ten opzichte van de NEN 7510-eisen
• Helpen bij het opstellen van een Verklaring van Toepasselijkheid (VvT) die past bij de omvang en complexiteit van jouw praktijk
• Beleid, procedures en risicoanalyses opstellen die aansluiten op de dagelijkse werkpraktijk
• Medewerkers informeren en trainen over informatiebeveiliging in de zorg
• Interne audits begeleiden en ondersteunen bij de voorbereiding op een externe certificeringsaudit
• Adviseren over de samenhang tussen NEN 7510, de AVG, NIS2 en andere relevante wet- en regelgeving

We werken niet voor je, maar met je. Dat betekent dat we aansluiten bij wat er al is, stap voor stap werken en zorgen dat jij en je team de aanpak begrijpen en kunnen borgen. Neem gerust contact met ons op om te bespreken wat NEN 7510 voor jouw praktijk betekent en hoe we je daarbij kunnen ondersteunen.

Gerelateerde artikelen

• Hoe zorg je voor een succesvolle ISO 27001-implementatie?
• Wat doe je als een klant een audit wil uitvoeren bij jouw bedrijf?
• Welke training is nodig voor ISO 9001?
• Welke rol speelt management bij SCL succes?
• Hoe werkt ISO 9001 voor productiebedrijven?
• Waarom gaat veiligheidsgedrag verloren zodra de baas weg is?
• Hoe train je leidinggevenden in SCL principes?
• Welke KPI's gebruik je voor ISO 27001?
• Hoe implementeer ik een nieuw beleid met een interim expert?
• Kan je ISO 27001 combineren met ISO 9001?